Акыркы макалалар

Эрдиги\ерге таазим! «+тк=нд=р ыраазы болбой, тиръъл=р бактылуу болбойт» (Кыргыз эл макалы)

Эрдиги\ерге таазим!  «+тк=нд=р ыраазы болбой, тиръъл=р бактылуу болбойт»   (Кыргыз эл макалы)

Бизде эл-жерин коргогон Баткенчи эр-азаматтардын эрдигин эстеп, таазим этер атайын аянтча, же эстелик жок эле. Жакында ошол кенемте толтурулуп, шаардагы «Же\иш» эс алуу багында Баткен согушунда курман болгон жоокерлердин элесине арналып эстелик курулду. Анын ачылуу аземи жуманын бейшемби кънъ болуп, ага ЖКнын депутаты Токтогул Туманов, шаар мэри Муктар Арапбаев, шаардык ке\ештин т=рагасы Мураталы Тагаев, =лк=нън аймактарынан келген Баткен согушунун катышуучулар жана жакындарынан айрылган жарандар, жергиликтъъ жетекчилер жана тургундар къб= болушту.

Алгач апаатта каза болгондордун арбагына багышталып куран окулуп, эстеликке гълчамбарлар коюлду. Андан со\ маданият кызматкерлери кандуу окуяга жакындарын ж=н=тъп, алардан айрылып жоктогон театрлаштырылган к=рг=зм= к=рг=зълдъ.

Диний экстремисттердин тобу 1999-жылы август айынын башында эгемендъъ Кыргыз Республиканын тъштъгън= басып кирип, Баткен районунда =зд=рънън лагерлерин курган жана аларды чы\доого аракет кылышкан. Булардан мамлекетти коргоо ъчън =лк= боюнча 10 ми\ге чукул жоокер чакырылып, 5861 аскер апаатка катышкан. Ал эми Кыргызстандын тъштъгънд=гъ бул окуя республиканын коргонуу ж=нд=мдъълъгън арттыруу ишинде чо\ сабак болгон. Мында республиканын куралдуу къчт=рънд=гъ кемчилдиктер, аскердик техниканын, курал-жарактын жетишсиздиги жана башкалар айкын к=ръндъ. Кыргыз =км=тъ бул кемчилдиктерге жеткиликтъъ баа берип, тийиштъъ чараларды к=ръшк=н. Куралдуу кагылышуулар болгон ч=лк=мдън стратегиялык жана социалдык-экономикалык маанисин эске алып, КРнын ошол кездеги президенти Аскар Акаев 1999-жылдын 13-октябрында Баткен облусун тъзъъ ж=нънд= мыйзамга кол койгон. Бул облуска Ош облусунун Баткен, Кадамжай, Лейлек райондору жана Кызыл-Кыя шаары киргизилип, жа\ы облустун борбору Баткен айылы болуп белгиленген.

Калыгул Жакыпов – Нарын облусунун тургуну. Учурда Нарын облустук Баткен согушуна катышкан ардагерлердин т=рагасы болуп эмгектенет. Анын айтымында, “Нарын облусу боюнча 500 адам Баткен согушуна аттанып, 8и =з жерине кайтпай калган. Ал эми 6 жоокер денесинен търдъъ жаракаттарды алган. Келгенден кийин да жоокерлерге нервди калыбына келтиръъ болгон эмес, андыктан к=бъ нервден жабыркашкан. Натыйжада к=бъ ичкиликке берилип, каза болушууда. Жылдан жылга алардын саны азайып, азыркы кезде 450 адам калды. Дубандын борборундагыларга жакшы жардамдар болуп турат, ал эми район, айылдарында жашагандарга жакшы к=\ъл бурулбай келет. Жылына бир жолу Баткен согушунун ардагерлеринин кънънд= 1000 сомдон акча каражат берип коюшат. Бул деген аз да, эч болбогондо коммуналдык т=л=мд=рд=н же\илдиктерди берип коюшса болот эле”,- деп =кънъъ менен куралдуу досторунун абалын кайгырып эстейт.

Ал эми Жалал-Абад облусунан 970 адам кандуу окуяга катышып, анын 23ъ кайтпай калса, октон 70 эр-азамат денесинен търдъъ жаракаттарды алышкан. Ошондой эле шаардан 100д=н ашуун жоокер аттанып, эк== окко учкан. Бъгънкъ иш чарага шаардык казынадан 90 ми\ сом б=лънс=, эстеликти орнотууга жергиликтъъ бюджеттен 450 ми\ сом акча жардамга берилген. Мындан сырткары апааттын катышуучуларынын ъй-бъл=л=рън= мамлекет тарабынан жардамдар болуп келет. Мындай маалыматты салтантта шаар жетекчиси Муктар Арапбаев билдирди.

Баткен согушуна катышкан ардагерлеринин Жалал-Абад облустук т=рагасы Рустамбек Амиракуловдун айтымында: “Айкелдин курулушуна жалпы 800 ми\ сом каражат сарпталган. Аны курууга бир топ адамдар колдоо к=рг=здъ. ЖКнын депутаты Токтогул Туманов 150 ми\ сом каражатын берди, мындан сырткары да башка жарандар колдоо к=рг=здъ. Ага апаатта каза болгон 80ден ашуун баланын ысымы жазылган. Эстелик тъндък-тъштък болуп б=лънъъг= б=г=т коюу, улуттар аралык достошуунун зарылдыгын тъшъндър=т. Аземге мамлекеттин бардык аймактарынан Баткен апаатынын ардагерлери келишти.

Жалал-Абад шаардык мэриясынын мамлекеттик тил боюнча башкы адиси Ъп=л Асаналиеванын да Баткен апааты орун алган кезде, =з демилгеси менен жеринде таанышуу ъчън Баткенге барып, катышуучулар менен маектешип алардан маалымат алып гезит беттерине жарыялаганы кыргыз Республикасынын Коргоо Министрлиги тарабынан белгиленип “Баткен коогала\ынын катышуучусу” деген эстелик медалы менен сыйланды. Ъп=л айым Баткен коогала\ына барган учурун эстесем азыр чоочулап да кетем, кантип коркпой бардым экен деп калат. “Баткен апааты 1999-жылы орун алганда, мен ал кезде кабарчы болуп “Салык-инфо” гезитинде иштейт элем, Баткенди коргоп жаткан жоокерлерге керектъъ оокат-аш жеткиръъ ъчън ИИМдин кызматккери Аскар Исаковдор менен илешип кетип калдым. Баткенге барсак эл к=ч=д= жок, =зънч= башкача жымжырттык ър=йдъ учурат экен тообо кылдым. +з к=зъм менен Бужум тоолорунда спец.наздын =лъм менен бет келип жърг=н жоокер балдарынын съръ али кънч= к=з алдымда. Ошондо, айланайын энелер, ушу жерин, элин коргойм деп жърг=н эр азамат уулдары\ар, ма\дайы\арга аман-эсен барышса экен! – деп жър=гъм сыздап кудайдан тилендим. Бизди ташып жърг=н автоунаа адашып Таджикстанга кирип, барымтага тъшъп, кайра-кайра телефон байланыштар менен бошоп, деги бул =зънч= кенен жазыла турган окуя. Мен Баткенге барайын десем, ал жерде согуш болуп жатат, сиздин =мъръ\ъзг= жооп бере албайбыз дешти. Ошондо мен актай баракка “+мъръм коркунучта болсо, =зъм жооптуумун!” – деп ошол кездеги генерал майор Садырбек Дубанаевге жазып калтырып кеткен элем. Мен Баткенге барып, окуяны окурмандарга жеткирсем =з учурунда деген демилге менен барган элем. Быйылкы жылы атайын т=ш белги менен менин аракетимдин бааланышы, мени эсиме кайрадан ошол кънд=р тизмектелип =ттъ. Мындан кийин биздин к=зъбъздън кареги болгон ата-бабабыздан калган жерибизди душмандын кадамы баспай, элибиз бакубат жашоодо болсо деп тилеймин!” – дейт Ъп=л айым

Кеже ТЫНЫМБЕК кызы